Belegger moet paragraaf over duurzaamheid spellen
Vastgoedbeleggers doen er verstandig aan om in beleggingsaanbiedingen de paragraaf over duurzaamheid te spellen. Dat kan hun rendement namelijk maken of breken, stelt Jean Klijnen, directievoorzitter van Bouwfonds REIM. Alleen duurzame panden zullen in de toekomst namelijk nog voor een goed rendement zorgen. "Beleggers die nu in niet-duurzame panden zitten of stappen, stellen zich bloot aan een behoorlijk groter risico op waardedaling."
Eindgebruiker de baas
Vooral oudere kantoren voldoen in de verste verte niet aan de
wensen die huurders hebben op het gebied van duurzaamheid, zoals
energie zuinigheid en een goede bereikbaarheid, ook met het
openbaar vervoer. Maar die huurders maken wel de dienst uit. "Zij
kunnen dit afdwingen, we hebben immers een huurdersmarkt", stelt
Klijnen. Panden die niet voldoen, worden lege panden. De
niet-duurzame kantoren voorraad zal op die manier volgens Klijnen
een enorme klap aan beleggers uitdelen.
Leegstand
In 2009 schoot de leegstand omhoog naar ruim 14%. Het enige
segment waar beleggers nog stijgende huurbaten kunnen verdienen, is
bij duurzame panden, aldus Klijnen. Hij verwacht dat niet-duurzaam
vastgoed binnen vijf tot tien jaar alleen nog maar tegen een
korting te verkopen is.
Klijnen: "Deze kapitaalvernietiging kan de hele kantorensector verder onderuit halen, met grote gevolgen voor beleggers zoals pensioenfondsen. Verduurzaming is de enige juiste oplossing. Beleggers zullen snel moeten investeren in het duurzaam maken van hun portefeuilles. Als dat niet gebeurt, zullen de rendementen zich versneld negatief ontwikkelen." Een groot deel van de panden zal niet opgeknapt kunnen worden, vreest echter ook Klijnen. "Als je panden eerst tot het skelet moet strippen, is de investering de opbrengst waarschijnlijk niet waard. Dan moet je je afvragen of sloop niet beter is."
Lastige beslissingen
Of je moet het pand nog kunnen verkopen aan een partij die er wel
brood in ziet. Ook Bouwfonds REIM staat voor zulke lastige
beslissingen, erkent Klijnen. De Rabo-dochter beheert circa € 7
miljard aan vastgoed voor institutionele en particuliere beleggers.
"We hebben relatief weinig oudere kantorenpanden - we zitten
voornamelijk in winkels en woningen - maar de panden die we nog
hebben, worden nu onderzocht. Per pand kijken we of investeringen
om het duurzaam te maken, lonen", aldus Klijnen.
(Duurzaamgebouwd, 20 augustus 2010)